Basit Faiz Nedir, Nasıl Hesaplanır? Bileşik Faizden Farkı

Faiz denince akla genellikle karmaşık hesaplar gelir ama basit faiz, adı gibi sadedir ve pek çok kısa vadeli işlemin temelini oluşturur. Mantığını anlamak, bileşik faizle arasındaki kritik farkı da görmenizi sağlar.

Basit faiz formülü

Basit faiz tek bir formüle dayanır: Faiz = Anapara × Faiz Oranı × Süre. Örneğin 10.000 TL'yi yıllık %20 basit faizle 2 yıl işletirseniz: 10.000 × 0,20 × 2 = 4.000 TL faiz kazanırsınız; vade sonunda toplam 14.000 TL olur. Buradaki kilit nokta, faizin her dönem yalnızca başlangıç anaparasına işlemesidir — kazanılan faiz kenarda birikir ama kendisi faiz üretmez.

Bileşik faizden farkı

İşte basit ve bileşik faizi ayıran nokta budur. Basit faizde her yıl aynı tutarda (yukarıdaki örnekte yılda 2.000 TL) faiz kazanılır. Bileşik faizde ise kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönem büyümüş tutarın faizi hesaplanır — yani faiz de faiz kazanır. Kısa vadede iki yöntem birbirine yakın sonuç verir, ama vade uzadıkça bileşik faiz basit faizin belirgin şekilde üzerine çıkar. Uzun vadeli birikimde bileşik, kısa vadeli hesaplarda basit faiz öne çıkar.

Nerede karşılaşılır?

Basit faiz, genellikle kısa vadeli ve belirli hesaplamalarda kullanılır: bazı kısa vadeli borçlanmalar, belirli tahvil kuponları ve gecikme faizi hesaplarında basit faiz mantığı işler. Bir yatırımın ya da borcun basit mi bileşik mi faizle işlediğini bilmek, gerçek getiriyi ya da maliyeti doğru hesaplamanın ön koşuludur — aynı oran ve süre, iki yöntemde farklı sonuç verir.