Orantının üç değerini girin, bilinmeyeni boş bırakın; doğru veya ters orantıya göre eksik değer içler-dışlar çarpımıyla anında bulunur.
Üç kutuyu doldurun, bulunacak değeri boş bırakın.
Önce büyüklüklerin birlikte artıp artmadığına karar verin: yol-yakıt, miktar-fiyat gibi ikililer doğru orantılıdır; işçi-süre, hız-süre gibi ikililer ters orantılıdır. Doğru orantıda kesirler eşitlenir ve içler-dışlar çarpımı yapılır; ters orantıda çarpımların eşitliği kullanılır. En sık hata, ters orantılı problemi doğru orantı gibi kurmaktır.
Yüzde artış-azalış için yüzde hesaplama, kesirli oranlar için kesir hesap makinesi kullanabilirsiniz.
a/b = c/d orantısında a×d = b×c eşitliği her zaman geçerlidir. Bilinmeyen hangisiyse bu eşitlikten çekilir: x = (b×c)/a gibi.
Doğru orantıda biri artınca diğeri de artar (3 kg elma 90 TL ise 5 kg 150 TL). Ters orantıda biri artınca diğeri azalır (3 işçi 12 günde bitirirse 6 işçi 6 günde bitirir).
Çarpımlar sabittir: a×b = c×d. Örnek: 3 işçi × 12 gün = 36 birim iş; 6 işçi için 36/6 = 6 gün.