Kâr Oranı Nasıl Hesaplanır? Maliyet Üzerine ve Satış Üzerine Kâr

Bir ürünü alıp satarak para kazanıyorsanız, kâr oranınızı doğru hesaplamak işinizin sağlığı için kritiktir. Ancak "kâr oranı" dendiğinde aslında iki farklı hesap vardır ve karıştırılması ciddi fiyatlandırma hatalarına yol açar. Bu yazıda ikisini açıklıyoruz.

İki farklı kâr oranı

Kâr oranı iki şekilde hesaplanabilir ve ikisi de geçerlidir, ama farklı sonuçlar verir. Maliyet üzerine kâr, kârın maliyete oranıdır: (Satış − Maliyet) ÷ Maliyet. Satış üzerine kâr (kâr marjı) ise kârın satış fiyatına oranıdır: (Satış − Maliyet) ÷ Satış. Aynı işlemde bu iki yöntem farklı yüzdeler üretir — ve bu fark, işletmeler için kafa karışıklığının başlıca kaynağıdır.

Örnekle fark

Bir ürünü 100 TL'ye alıp 150 TL'ye sattığınızı düşünelim. Kârınız 50 TL. Maliyet üzerine kâr: 50 ÷ 100 = %50. Satış üzerine kâr (marj): 50 ÷ 150 = %33,3. Görüldüğü gibi aynı 50 TL kâr, hangi tabana bölündüğüne göre %50 ya da %33 olarak ifade ediliyor. Bu yüzden "bu üründe %50 kâr var" derken hangi yöntemi kastettiğinizi bilmek şarttır.

Hangisini kullanmalı?

Doğru tercih, sektöre ve amaca bağlıdır. Perakende ve toptan ticarette genellikle satış üzerine marj kullanılır — çünkü ciro ve kârlılık analizinde daha anlamlıdır. Maliyet bazlı fiyatlama yapan üreticiler ise maliyet üzerine kâr ekleyerek fiyat belirler. Önemli olan, tutarlı olmak ve karşı tarafla aynı dili konuşmaktır; farklı yöntemleri karşılaştırmak yanıltıcı olur.

Doğru fiyatlandırma

Kâr oranını doğru hesaplamak, sürdürülebilir bir işletme için temeldir. Yanlış yöntemle hesaplanan kâr, ürünü olması gerekenden ucuza satmanıza ve farkında olmadan zarar etmenize yol açabilir. Yukarıdaki hesaplama aracıyla maliyet ve satış fiyatınızı girerek her iki yönteme göre kâr oranınızı görebilir, doğru fiyatlandırma kararı verebilirsiniz.