Zekât Nasıl Hesaplanır? Nisap, Oran ve Zekâta Tabi Mallar

Zekât, İslam'ın beş şartından biri olan ve belirli koşulları taşıyan Müslümanlara farz olan mali bir ibadettir. Doğru hesaplanması hem dini yükümlülüğün eksiksiz yerine getirilmesi hem de hak sahiplerine doğru miktarın ulaşması açısından önemlidir.

Nisap: zekâtın alt sınırı

Zekât herkese değil, mal varlığı belirli bir alt sınırı — nisabı — aşan kişilere farzdır. Nisap, klasik olarak belirli miktarda altın ya da gümüşün değeri olarak belirlenir. Kişinin temel ihtiyaçları ve borçları dışında kalan mal varlığı bu nisap miktarına ulaşıyorsa, zekât yükümlülüğü doğar. Nisabın altında mal varlığına sahip olanlara zekât farz olmaz. Nisap, güncel altın/gümüş fiyatına göre değiştiği için her yıl güncel değerle hesaplanmalıdır.

Oran ve bir yıl şartı

Zekâtın oranı kırkta bir, yani %2,5'tir. Nisaba ulaşan mal varlığının bu oranı zekât olarak verilir. Ancak bir şart daha vardır: mal varlığının üzerinden bir kameri yıl geçmiş olması gerekir. Yani nisaba ulaşan bir servete sahip olup, bu servet bir yıl boyunca elde kaldıysa, yıl sonunda %2,5 zekât hesaplanır. Bu "bir yıl geçme" şartı, anlık değil süreklilik gösteren servete zekât düştüğünü gösterir.

Zekâta tabi mallar

Her mal zekâta tabi değildir. Zekâta tabi olanlar başlıca: nakit para (TL ve döviz), altın ve gümüş, ticaret malları (satış amaçlı stoklar) ve alacaklardır. Oturulan ev, kullanılan araç, ev eşyası gibi temel ihtiyaç malları zekâttan muaftır. Ticaretle uğraşanlar için stokların güncel değeri, nakit ve alacaklarla birlikte hesaplanır. Zekât hesabı yaparken tüm zekâta tabi varlıkları toplayıp, borçları düşüp, kalan tutar nisabı aşıyorsa %2,5'ini hesaplamak gerekir. Ayrıntılı ve kişisel durumlar için bir din görevlisine danışmak en doğrusudur.