Anayasa Mahkemesi ihalenin feshi cezasında hak ihlali kararı verdi
17 Eylül 2026 tarihli ve 33373 sayılı Resmî Gazete'de Anayasa Mahkemesinin 2022/49505 başvuru numaralı kararı yayımlandı. Karar tarihi 20 Mayıs 2026. Başvuru icra yoluyla yapılan bir taşınmaz ihalesinin feshi talebinin reddedilmesi üzerine başvurucuya uygulanan para cezasına ilişkin. İcra ve İflas Kanunu uyarınca ihalenin feshi talebinin reddi halinde talep sahibi aleyhine ihale bedelinin yüzde 10'una kadar para cezasına hükmedilebiliyor. Somut olayda ihale bedeli 5,6 milyon TL olarak gerçekleşmiş ve mahkeme cezayı üst sınırdan yani yüzde 10 oranıyla 560.000 TL olarak belirlemiş. Anayasa Mahkemesi kararında cezanın neden azami orandan uygulandığına dair bir gerekçe gösterilmemiş olmasını sorun olarak değerlendirdi. Kanun mahkemeye takdir yetkisi tanıyor ancak bu yetkinin kullanılırken gerekçelendirilmesi gerekiyor. Yüksek mahkeme öngörülemeyen ve gerekçesiz biçimde belirlenen yüksek para cezalarının kişileri yargı yoluna başvurmaktan caydırıcı etki doğurduğunu belirtti. Bu nedenle Anayasanın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Karar sonucunda yeniden yargılama yapılmasına ve başvurucuya 40.664,10 TL yargılama gideri ödenmesine karar verildi. Karar doğrudan bir vergi uyuşmazlığına ilişkin değil. Ancak kamu alacaklarının tahsili ve yargısal para cezaları alanında ilkesel bir yaklaşım ortaya koyduğu için mali hukuk açısından dikkate değer görülüyor. Anayasa Mahkemesinin son dönem kararlarında mahkemeye erişim hakkına ilişkin ölçülülük denetimi giderek belirginleşiyor. Benzer gerekçeler daha önce yüksek yargı harçları, dava şartı olarak aranan teminatlar ve kesinlik sınırları gibi konularda da gündeme gelmişti. Taşınmaz ihalelerine katılan veya icra takiplerinde taraf olan kişiler açısından karar ihalenin feshi talebinde bulunurken karşılaşılabilecek mali riskin sınırlarını göstermesi bakımından önem taşıyor. Yeniden yargılamada ilk derece mahkemesinin ceza miktarını somut gerekçelerle belirlemesi ve takdir yetkisini hangi ölçütlere dayanarak kullandığını açıkça ortaya koyması gerekecek. Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı niteliği nedeniyle benzer nitelikteki dosyalarda da aynı gerekçelendirme standardının aranması bekleniyor.