GLP-1 ilaçlarının yalnızca açlığı değil beyindeki istek merkezini de etkilediği öne sürülüyor
Ozempic ve Wegovy gibi GLP-1 grubu ilaçların sadece iştahı değil, alkol ve bağımlılık yapan maddelere yönelik isteği de azalttığına dair bulgular birikiyor. Araştırmacılar bu etkinin kaynağını beyinde lateral septum adı verilen bölgede arıyor. Konuyu değerlendiren Otago Üniversitesi'nden Robert Munn, bu bölgenin bir ödül düşüncesi ile o ödülü elde etme dürtüsü arasındaki kritik geçiş noktası olabileceğini yazıyor. GLP-1 ilaçları vücutta doğal olarak bulunan GLP-1 hormonunu taklit ederek insülin salınımını uyarıyor, sindirimi yavaşlatıyor ve tokluk hissini artırıyor. Başlangıçta tip 2 diyabet tedavisi için kullanılan bu ilaçların belirgin kilo kaybı sağlaması geniş ilgi çekti. Daha az konuşulan etki ise şu. İnsan çalışmaları bu ilaçların alkol tüketimini azalttığını gösteriyor. Hayvan çalışmaları kokain, amfetamin, opiyat ve nikotin kullanımında da azalma olduğunu bildiriyor. Beynin ödül devresinde uzun süredir dopamin üreten bölgeler ön planda tutuluyordu. Ancak bu bölgelerde GLP-1 reseptör yoğunluğu düşük olduğu için doğrudan etki mekanizması olmaları olası görülmüyor. Lateral septum ise GLP-1 reseptörleri bakımından oldukça zengin. Bu bölge girdisinin büyük bölümünü, uzun süreli anıların oluşmasını sağlayan hipokampüsten alıyor. Hipokampüs kişinin konum ve zaman bilgisini işleyen yer hücreleri içeriyor. Yakın dönem araştırmaları lateral septumda da yer hücreleri bulunduğunu, ancak bu hücrelerin ödüle güçlü yanıt verdiğini gösterdi. Yani bu bölge, neredeyim ve ne zamandayım bilgisine burada iyi olan ne var bilgisini ekliyor ve bunu dopamin üreten bölgelerle paylaşıyor. Farelerde yapılan çalışmalarda lateral septumda GLP-1 etkinleştirildiğinde gıda tüketiminin azaldığı gösterildi. Bu yıl yayımlanan bir başka çalışmada aynı etki alkol tüketimi için de bildirildi. Munn'un laboratuvarı ise GLP-1 ilaçlarının bu bölgedeki bir tür etkinliği azaltarak diğer beyin bölgeleriyle iletişimini zayıflatabileceğini öne sürüyor. Bulgular hem obezite hem de alkol bağımlılığı tedavisinde yeni yaklaşımların önünü açabilir. Ancak araştırmaların büyük bölümü henüz hayvan modellerine dayanıyor.