MASAK'tan alternatif değer transfer sistemlerine ilişkin rehber yayımlandı
Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı 14 Eylül 2026 tarihinde Hawala ve Benzeri Alternatif Değer Transfer Sistemleri konulu şüpheli işlem bildirimi rehberini yayımladı. Rehber lisanssız ödeme faaliyetlerinin tespit edilmesini ve bu işlemlere ilişkin bildirimlerin daha etkin yapılmasını amaçlıyor. Hawala kayıt dışı bir değer aktarım yöntemi olarak tanımlanıyor. Bu yöntemde para fiziksel olarak sınır ötesine taşınmıyor, bunun yerine farklı ülkelerdeki aracılar arasındaki karşılıklı borç kayıtları üzerinden denkleştirme yapılıyor. İşlemin resmî bir ödeme altyapısından geçmemesi kayıt dışılık, vergi kaçakçılığı ve aklama riskini artırıyor. Rehberde lisanssız ödeme faaliyetine ilişkin bildirimlerin ayrıştırılabilmesi için SK-29 kodu ihdas edildi. Yükümlülerin şüphenin oluştuğu tarihten itibaren 10 iş günü içinde bildirim yapması gerekiyor. Rehber ayrıca şüphenin nasıl değerlendirileceğine dair yöntem sunuyor. Müşteri profili, hesap hareketleri, şirket yapısı, gerçek faydalanıcı bilgisi, ödeme akışının yönü ve sınır ötesi bağlantıların bütüncül biçimde ele alınması isteniyor. Tek başına anlamlı görünmeyen işlemlerin birlikte değerlendirildiğinde örüntü oluşturabileceğine dikkat çekiliyor. Düzenleme geniş bir yükümlü grubunu ilgilendiriyor. Bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları, kıymetli maden aracı kuruluşları ve aracı kurumlar doğrudan kapsamda. Bunun yanında serbest muhasebeci mali müşavirler, yeminli mali müşavirler, avukatlar ve noterler de MASAK yükümlüsü sıfatıyla rehberin muhatabı durumunda. Meslek mensupları açısından konunun vergi boyutu öne çıkıyor. Kayıt dışı yollarla yurt dışına aktarılan veya yurt dışından getirilen değerlerin beyan dışı kalması hem vergi ziyaı hem de kaçakçılık suçlaması doğurabiliyor. Müşterisinin işlem yapısında kaynağı açıklanamayan transferler gören meslek mensubunun bildirim yükümlülüğü bulunuyor. Bildirim yapılmaması halinde yükümlüler hakkında idari para cezası uygulanabiliyor. Rehber bağlayıcı bir tebliğ niteliğinde olmamakla birlikte MASAK'ın denetim yaklaşımını ve hangi işlem tiplerini riskli gördüğünü gösterdiği için uygulamada yol gösterici kabul ediliyor.