Yağlı karaciğer sirozlarının dörtte biri 50 yaşından önce başlıyor
Clinical Gastroenterology and Hepatology dergisinde 16 Eylül 2026'da yayımlanan çalışma, metabolik işlev bozukluğuyla ilişkili yağlı karaciğer hastalığına bağlı siroz vakalarının yaklaşık dörtte birinin 50 yaşından önce geliştiğini ortaya koydu. UC San Diego Health'ten Dr. Rohit Loomba liderliğindeki ekip, NASH Klinik Araştırma Ağı kapsamında biyopsiyle tanısı doğrulanmış yaklaşık 2.400 yetişkinin verisini inceledi. Araştırmanın en önemli bulgusu, erken başlangıçlı sirozun rastgele ortaya çıkmaması. Bu hastalarda genetik yatkınlık ile metabolik risk faktörlerinin belirli bir birleşimi görülüyor ve bu birleşim karaciğer hasarının ilerlemesini hızlandırıyor. Tip 2 diyabet en belirgin risk faktörü olarak öne çıktı. Yüksek riskli genetik varyantlar taşıyan ve aynı zamanda tip 2 diyabeti olan kişilerde siroz çok daha erken yaşta ortaya çıkıyor. Çalışmanın klinik açıdan en çarpıcı sonucu tarama araçlarıyla ilgili. Mevcut karaciğer risk hesaplama araçları formüllerinde yaşı bir değişken olarak kullanıyor. Genç hastalar bu nedenle düşük risk puanı alıyor ve ileri tetkike yönlendirilmiyor. Araştırmacılardan Dr. Veeral Ajmera, tarama araçları yaşı hesaba kattığı için erken başlangıçlı siroz hastalarının neredeyse üçte birinin gözden kaçtığını belirtiyor. Yani hastalık ilerlemiş olmasına rağmen hesaplama aracı hastayı güvenli aralıkta gösteriyor. Bunun pratik sonucu, obezite ve tip 2 diyabeti olan genç yetişkinlerde karaciğer değerlendirmesinin daha erken ve daha aktif yapılması gerektiği. Siroz sessiz ilerleyen bir hastalık ve belirti verdiğinde çoğu zaman geri dönüşsüz aşamaya gelmiş oluyor. Ayrıca siroz, karaciğer kanserinin en önemli zemini. Erken tanı konan hastalar düzenli kanser taramasına alınabiliyor ve tümör küçükken yakalandığında tedavi şansı belirgin biçimde yükseliyor. Araştırmacılar obezite ve diyabet oranları arttıkça erken başlangıçlı siroz yükünün de büyüyeceğini öngörüyor. Bu nedenle risk hesaplama araçlarının genç hastalar için yeniden düzenlenmesini ve genç diyabet hastalarında karaciğer sertliği ölçümü gibi yöntemlerin daha yaygın kullanılmasını öneriyorlar.