Yargıtay işçiye yanlışlıkla yapılan fazla ödemenin geri istenebileceğine hükmetti
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işveren tarafından işçiye yanlışlıkla yapılan fazla ödemelerin Türk Borçlar Kanununun sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında geri istenebileceğine karar verdi. Karar, ücret ve tazminat hesaplarında yapılan maddi hataların sonucunu belirlemesi bakımından uygulamada emsal niteliği taşıyor. Karara konu olay Bursa ilinde yaşandı. Yaklaşık 15 yıl önce işten ayrılan bir işçiye ücret ödemeleri sırasında hata yapıldığı ve fazla ödeme gerçekleştirildiği tespit edildi. İşçinin daha önce açtığı fark alacakları davası reddedilmiş ve karar kesinleşmişti. Kesinleşen dosyadaki bilirkişi raporunda işçiye fazladan ödeme yapıldığı hesaplanmıştı. İşveren, fazla ödemenin iadesi için yazı gönderdi. Ödeme yapılmayınca tahsil talebiyle dava açtı. İş Mahkemesi davayı reddetti. Bölge Adliye Mahkemesi de işverenin ekonomik ve sosyal açıdan daha güçlü, ödemeyi iyi niyetle alan işçinin ise zayıf konumda olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetti. Mahkemeye göre güvenin korunması ve hakkaniyet ilkeleri, işverenin fazla ödemeyi geri istemesine engeldi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu değerlendirmeyi yerinde bulmadı. Daire, Türk Borçlar Kanununun 78. maddesi uyarınca borçlu olmadığı halde kendi isteğiyle ödeme yapan kişinin, ödeme sırasında yanıldığını ispat etmesi halinde ödediğini geri isteyebileceğine dikkat çekti. Kararda, buradaki yanılmanın ödemeyi yapanda bağışlama iradesinin bulunmadığını gösterdiği belirtildi. Tahakkuk işlemini yapan görevli hataya düşmeseydi ödemenin hiç yapılmayacağı vurgulandı. Daire ayrıca, herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebileceğine ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1984 tarihli kararını da hatırlattı. Somut olayda fazla ödemenin kesinleşen dosyadaki bilirkişi raporuyla belirlendiği tespit edilerek, bu tutarın hüküm altına alınması gerektiği sonucuna varıldı ve karar bozuldu. Kararla birlikte, tarafların ekonomik ve sosyal konumu üzerinden yapılan değerlendirmenin tek başına yeterli olmadığı ortaya çıktı. Buna karşılık işverenin yalnızca fazla ödeme yaptığını ileri sürmesi de yeterli görülmüyor. Ödeme sırasında hataya düşüldüğünün somut delillerle kanıtlanması gerekiyor. Bordro hatası fark eden işletmelerin, iade talebini yazılı olarak ve hesaplamaya dayandırarak yapması önem taşıyor.