Yaşlılarda 24 yaygın ilaç zinciri belirlendi: bir ilacın yan etkisi yeni hastalık sanılıyor
BMJ dergisinde 10 Eylül 2026'da yayımlanan Kanada merkezli çalışma, yaşlı hastalarda sık görülen ve zarar verme potansiyeli taşıyan 24 ilaç zincirini belirledi. Reçete şelalesi denen bu durumda, hastaya verilen bir ilacın yan etkisi yeni bir hastalık belirtisi sanılıyor ve bu belirtiyi tedavi etmek için ikinci bir ilaç ekleniyor. Böylece hasta aslında gereksiz bir ilacı, var olmayan bir hastalık için kullanmaya başlıyor. Araştırmayı Sinai Health bünyesindeki Weston ve O'Born Merkezi'nin araştırma direktörü Dr. Paula Rochon yönetti. Ekip önce iç hastalıkları, geriatri ve klinik farmakoloji alanlarından 12 uluslararası uzmanla çalışarak 65 olası uygunsuz ilaç zinciri listesi oluşturdu. Ardından Ontario'nun sağlık veri kuruluşu ICES üzerinden eyalet çapındaki reçete kayıtlarını inceledi. Her zincir üç ölçütle değerlendirildi: ilk ilacın ne sıklıkta reçete edildiği, ardından ikinci ilacın gelme olasılığı ve iki ilaç arasındaki bağın gücü. Bu elemenin sonunda nüfus düzeyinde gerçekten sık görülen 24 zincir kaldı. Çalışmada verilen örneklerden biri ağrı kesici olarak kullanılan steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar. Bu ilaçlar tansiyonu yükseltebiliyor ve yükselen tansiyon yeni bir hipertansiyon tanısı olarak değerlendirilip tansiyon ilacı başlanabiliyor. Listede statinler, demir hapları ve demans ilaçlarıyla başlayan zincirler de yer alıyor. Araştırmacılar sorunun özellikle yaşlı kadınlarda belirgin olduğunu vurguluyor, çünkü bu grupta kronik hastalık sayısı ve kullanılan ilaç sayısı erkeklere göre daha yüksek. Ekibin önerdiği çözümler üç başlıkta toplanıyor. Birincisi, reçete yazılırken hekimi uyaran otomatik klinik karar destek sistemleri. İkincisi, eczacıların reçete kararlarına daha fazla dahil edilmesi. Üçüncüsü ise düzenli ilaç gözden geçirmesi, yani her ilacın ne zaman ve hangi gerekçeyle başlandığının kayıt altına alınması ve periyodik olarak sorgulanması. Araştırmacılar hastalara da yeni bir şikayet ortaya çıktığında bunun son başlanan ilaçla ilişkili olabileceğini hekime hatırlatmalarını öneriyor.